Overslaan en naar de inhoud gaan

Aanleg 'Ringpark Zuid' in Antwerpen

Aanleg 'Ringpark Zuid' in Antwerpen

Algemeen Overzicht

Status

In Studie

Provincie

Plaats

Weg

Het zuiden van Antwerpen is een buurt die volop in beweging is. Met Ringpark Zuid ontstaan er nieuwe verbindingen tussen de verschillende wijken aan weerszijden van het Ringpark Zuid. Verbindingen voor voetgangers en fietsers, maar ook ecologische verbindingen.

Ringpark Zuid voegt de geplande herinrichting van het snelwegcomplex Knoop Zuid door Agentschap Wegen en Verkeer samen met drie vernieuwde buurtparken rond de Antwerpse Ring en de overkapping van de A112 en de Jan de Voslei. Daarbij stelt het de vrijgekomen ruimte open voor gebruik, sport en spel, stadsontwikkeling en waterbuffering. Ook de omgeving van het station Antwerpen-Zuid kan zich op die manier ontpoppen tot een knooppunt voor trein, tram, bus, fiets en auto.

Wat en waarom?

Waarom dit project?

De realisatie van de woonwijk Nieuw Zuid, de ontwikkeling van Blue Gate Antwerp als duurzaam bedrijventerrein, Dok Zuid, de herstructurering van de vroegmarkt op de site Emiel Vloorsstraat, de vernieuwing van station Antwerpen Zuid en campus Karel de Grote Hogeschool maken van het Zuid een buurt in volle verandering. De aanleg van bermen langs de Ring en de nieuwe kap over de A112 en de Jan de Voslei verminderen op korte termijn de lucht- en geluidsoverlast voor de omwonenden. Daarnaast voorziet Ringpark Zuid in de hoognodige extra groenruimte en vormen de delen ook een ecologische verbinding van noord naar zuid en langs de Ring. Rond dit park ontstaan kansen voor nieuwe stadsontwikkelingen zoals woningen, maatschappelijke voorzieningen en economische activiteiten. 

Hoe komt Ringpark Zuid tot stand?

Tussen september 2017 en mei 2018 zijn zes ontwerpteams in het traject van ‘Over de Ring’ samen met de buurt aan de slag gegaan om projecten uit te werken die de leefbaarheid rond de Antwerpse Ring verhogen. Met de aanstelling van ‘Team Park Zuid’ eind 2020 worden de leefbaarheidsprojecten ‘Park Knoop Zuid’ en ‘Nieuwe kap Jan de Voslei en verlaging onderliggende A112’ mee opgenomen in de al geplande herinrichting van het aansluitingscomplex Knoop Zuid. Deze drie projecten worden door het aangestelde ontwerpteam als één geïntegreerd project verder uitgewerkt tot uitvoerbare plannen.

In de periode maart tot juni 2020 werd, in een reeks intensieve ontwerpsessies, de spaghettiknoop ontward en werd er een consensus bereikt over een volledig nieuwe herinrichting van het aansluitingscomplex Knoop Zuid. Zowel Vlaamse als stedelijke administraties, de burgerbewegingen (stRaten-generaal, Ademloos en Ringland) en andere belangrijke actoren namen hieraan deel, onder begeleiding van intendant Alexander D’Hooghe. Het draagvlak voor deze ‘Synthesevariant’ biedt een goede basis voor zowel de opmaak van een GRUP (Gewestelijk Ruimtelijk Uitvoeringsplan) en plan-MER (MilieuEffectRapport) voor Ringpark Zuid, als het verdere ontwerptraject. 

In 2021 ging het ontwerpteam aan de slag. Hun ontwerpwerk leverde het conceptontwerp op dat eind dit jaar werd goedgekeurd door het college. In het voorjaar van 2022 worden de laatste elementen van het voorontwerp afgerond. In het najaar wordt dit voorontwerp uitgewerkt tot een definitief ontwerp en een uitvoerbaar plan met budgettering, technische doorrekeningen en meer. 

Wat gebeurt er?

Meer ruimte voor drie buurtparken

Met de herinrichting van Knoop Zuid en de kap op de A112 en Jan de Voslei komt er ruimte vrij voor het publiek toegankelijke ‘Ringpark Zuid’. De inrichting van de bermen langs Knoop Zuid als een heuvellandschap zorgt voor het verminderen de geluidsoverlast en de luchtvervuiling in de onmiddellijke omgeving van de Ring. De parken leggen een ecologische verbinding tussen de buurtparken en waardevolle natuurgebieden zoals de Hobokensepolder en hebben een belangrijke functie in de waterhuishouding en het milderen van hittestress in de stad. In dit park is er ruimte voor wandelen, sport en spel voor de buurt, maar ook voor natuur en water.

Het ontwerpteam splitste Ringpark Zuid op in:

  1. Het Leienpark is de samenvoeging van de Konijnenwei, Park Nieuw Zuid en alle groene ruimte ertussen. Het biedt alle ruimte voor sport en spel in een natuurlijke omgeving. Families met kleine kinderen en senioren vinden hun plaats aan de kant van de Brederodewijk. Tieners, wilde natuur en avontuurlijke activiteiten krijgen hun plaats in het Hoefijzerpark. Nabij het station Antwerpen-Zuid wordt een stedelijke ontwikkeling gepland met een voorkant aan het nieuwe Leienpark. Deze stadsontwikkeling zorgt voor een levendige en veilige publieke ruimte, biedt ruimte voor maatschappelijke voorzieningen en draagt bij aan de verdere uitrol van de leefbaarheidsmaatregelen. De uitwerking hiervan gebeurt in het traject ‘Stad Maken over de Ring’ onder leiding van de stadsbouwmeester. 
  2. Het Kielpark+ is een uitbreiding van het Kielpark en wordt gebouwd op de afritten van de A112 en het stuk van de Jan de Voslei dat overkapt wordt (vanaf de Camille Huysmanslaan tot aan de Knoop Zuid). Dit park geeft de broodnodige extra ruimte aan het Kiel en de Tentoonstellingswijk en geeft deze wijken een centrale ontmoetingsplaats. Daarnaast wordt gekeken hoe dit park kan aansluiten op de bestaande kap van de Jan de Voslei. 
  3. Het Campuspark is de plek voor sport- en cultuurevenementen. Omdat het park zich juist tegenover de campus van de Leerexpert aan de Emiel Vloorsstraat bevindt, ontstaan er unieke kansen voor samenwerkingen met scholen en andere buurtorganisaties op het Kielvoor bijvoorbeeld stadstuinieren en buitenklassen.

Daarnaast wordt werk gemaakt van levendige pleinen die de overgang vormen tussen de parken en de woonbuurten. 

  • a.    De Bolivarplaats: De Bolivarplaats wordt een plek voor horeca met meer aangename terrassen. 
    b.    Restanten oude afrit: Juist ten zuiden van het Justitiepales worden de restanten van de oude afrit langs de Konijnenwei gebruikt om een jeugd- en ontmoetingsplein te maken. 
    c.    Het Brederodeplein: Door het plein te herorganiseren ontstaat een nieuwe bruisende plek op de grens tussen het Leienpark en de Brederodewijk. 
    d.    Het Silvertopplein: Het Silvertopplein biedt niet alleen de nodige buitenruimte voor de Silvertoptorens maar is ook de schakel tussen station Antwerpen-Zuid, de Tentoonstellingswijk en het Kiel. Het is daarmee het opstappunt naar de rest van de stad en erbuiten. 
    e.    De Lineaire Tuin op de nieuwe kap van de Jan de Voslei: De Lineaire Tuin is de tussenruimte tussen het Kiel en de Tentoonstellingswijk. Ze moet deze wijken samenbrengen en inzetten op cultuur, gezondheid en sociale verbinding. 
    f.    Het Campusplein: Het Campusplein ligt tussen de Leerexpert, Kavka Zappa en het Campuspark. Het plein faciliteert sport- en cultuurevenementen.

Wat met mobiliteit?

Ringpark Zuid is door de aanwezigheid van het station Antwerpen-Zuid en enkele belangrijke tram- en fietsassen op vele manieren bereikbaar. Het Ringpark wordt dan ook een belangrijk knooppunt voor voetgangers, fietsers, het openbaar vervoer en automobilisten.

  1. Compactering van de knoop: Door het aansluitingscomplex Knoop Zuid compacter te organiseren ontstaat er langs alle kanten ruimte voor meer stad en groen. Bij het reorganiseren van de op- en afritten wordt niet alleen rekening gehouden met de vlotte doorstroming van het verkeer, maar ook met het behouden en verbinden van het bestaande groen en het maximaal reduceren van geluid. Dit kan onder andere door de bermen langs de autostrade te verhogen, op de wind te oriënteren en anders te beplanten. 
  2. Verschuiving van het verkeer: Om doorgaand verkeer verder van de wijken te houden en vlotter te laten passeren wordt een stedelijk kruis gemaakt. Enerzijds wordt de Singel verlengd van het station Antwerpen-Zuid tot aan de kaaien op Nieuw Zuid. Anderzijds wordt de Amerikalei, die onder het Justitiepaleis doorloopt, doorgetrokken tot aan de Sint-Bernardsesteenweg. Zo kan de brug van de Kolonel Silvertopstraat ter hoogte van het station Antwerpen-Zuid autovrij gemaakt worden en kan de huidige Singel heringericht worden als een lokale straat. Deze twee nieuwe stadswegen krijgen een grote middenberm en worden in het landschap gelegd zodat hun impact op zicht en geluid vermindert. 
  3. Ruimte voor openbaar vervoer: De huidige brug over de Ring, op de as Emiel Vloorsstraat–Kolonel Silvertopstraat–Brusselstraat, verbindt vandaag het Kiel met de Brederodewijk en de rest van Antwerpen Zuid. Deze verbinding wordt heraangelegd met meer ruimte voor openbaar vervoer en actieve weggebruikers en krijgt een meer herkenbaar profiel met een dubbele bomenrij. Zo schakelt de as Blue Gate, het Campuspark, het Kiel, het station Antwerpen Zuid, de Brederodewijk en Nieuw Zuid aan elkaar.
  4. Ondertunneling van de A112 aan het Kiel: Ter hoogte van het Kiel duikt de A112 onder de grond om weer bovengronds te komen aan de Silvertoptorens. Aangezien de op- en afritten van de A112 zullen verhuizen naar het nieuwe knooppunt, ontstaat de mogelijkheid om ook hier de A112 te verlagen en te overkappen. Zo legt deze kap een verbinding tussen de Tentoonstellingswijk en het Kiel. 
  5. Fietsroutes: Vandaag moeten fietsers uit het Kiel en Hoboken ver omrijden als ze naar het centrum van de stad willen. Daarom wordt een veilige en goed leesbare fietsroute gemaakt dwars over Knoop Zuid. Wie de Noord-Zuid Fietslink volgt, raakt dus niet alleen snel ter plaatse, maar ziet ook de natuur van het Ringpark Zuid in volle glorie. Wie van oost naar west wil rijden zal dat kunnen doen via het doorgetrokken ringfietspad of Singelfietspad. 
  6. De promenade: De promenade ligt in de vorm van een hoefijzer in Ringpark Zuid en verbindt de buurtparken met omliggende woonkernen, met elkaar en met de Scheldekaaien. Met deze zachte verbinding wandel je in 30 minuten door de drie buurtparken. De promenade vormt de grens tussen de avontuurlijke parkfuncties erbinnen en de buurtfuncties erbuiten. Langs de promenade lopen, levert een uniek zicht op het landschap en alle activiteiten in het Ringpark Zuid.
  7. Nerven: De nerven zijn groene en actieve verbindingen die vanuit Ringpark Zuid doorlopen in de omliggende wijken. Door de bestaande groenzones en speelplekjes in deze wijken te verbeteren en via een veilige en herkenbare route met elkaar te verbinden, krijg je een kindvriendelijk netwerk dat mensen naar de buurtparken zal leiden. 

Wie werkt eraan mee?

De plannen wordt uitgetekend door het team dat bestaat uit 51N4E, H+N+S, Tractebel, Endeavour, Bollinger+Grohmann, Plant&Houtgoed en IMDC. Het team gaat van januari tot voorjaar 2022 in overleg met organisaties, verenigingen, burgers en andere belanghebbenden in en rond de zone van Ringpark Zuid om tot het voorontwerp te komen. 

Het ontwerp van Ringpark Zuid is een cocreatief proces met input van heel wat verschillende actoren, instanties en organisaties. Zo zijn er de werkateliers en werkbanken, waarin een vaste groep buurtbewoners en lokale organisaties, middenveldorganisaties, burgerbewegingen en stedelijke- en Vlaamse administraties het ontwerpproces van nabij mee opvolgen en bijsturen. Daarnaast worden specifieke trajecten opgezet met doelgroepen (kinderen, jongeren, senioren, slechtzienden en meer) en zijn brede open momenten die voor iedereen toegankelijk zijn. 

De aanleg van Ringpark Zuid is een project van de Vlaamse overheid in nauwe samenwerking met de Stad Antwerpen. Daarnaast worden de NMBS en De Lijn betrokken voor de verdere uitwerking van een openbaar vervoersknoop ter hoogte van het station Antwerpen-Zuid.

Jouw stem in het ontwerp

Hoewel er al hard werd gewerkt is aan deze eerste ideeën en schetsen, blijven er nog heel wat vragen onbeantwoord. Hiervoor rekenen we op de kennis van jou als buurtbewoner, belanghebbende of buurtorganisatie. Kijk voor alle info- en inspraakmomenten naar de doe mee-pagina van De Grote Verbinding.

Wil je op de hoogte gehouden worden van alle verdere ontwikkelingen en de ringdagen? Schrijf je dan in op de nieuwsbrief van De Grote Verbinding.

Heb je nog vragen of willen jij, je buren en/of je organisatie vertegenwoordigd worden in dit project? Mail naar ringparkzuid@endeavours.eu en dan bekijken we samen hoe we verder werken. 

Disclaimer: De voorgestelde teksten, plannen en tekeningen zijn voorlopige producten. Het ontwerp van Ringpark Zuid moet nog verder worden gevalideerd en de financiële en technische haalbaarheid moet nog verder worden onderzocht.