Overslaan en naar de inhoud gaan

Wat, waarom en hoe? Wat zijn de voordelen?

Wat is BIM?

BIM als verzamelnaam slaat op het virtueel bouwen en het digitaal samenwerken tussen alle projectpartners binnen een bouwproject. Afhankelijk van welk type bedrijf of organisatie je bent, welke activiteiten je doet en wanneer je die activiteiten doet in een bouwproject zal BIM voor jouw bedrijf of organisatie iets anders betekenen. Er bestaan drie verschillende benaderingen van wat de term precies betekent.

‘Building Information Model’, de digitale 3D-weergave van het project, waarbij aan het centrale 3D-model informatie wordt gekoppeld. De omvang van het 3D-model en de graad van detail van het model kunnen hierbij verschillen van project tot project en van onderdeel tot onderdeel binnen een model. Dit model wordt opgebouwd volgens de definities en componenten uit de AWV objecttypenbibliotheek (OTL) en houdt ook rekening met ontwerprichtlijnen zoals bv. de ontwerpsnelheid, typeprofielen, .... 

‘Building Information Modelling’ is het proces van delen van digitale gegevens tussen de verschillende partners van een project via een gemeenschappelijk uitwisselplatform. Het is een intelligent proces dat inzicht verschaft in de creatie en het beheer van terreinobjecten. De data wordt als gestructureerd en overzichtelijk geheel gedeeld met als doel de kennisoverdracht zo vlot mogelijk te laten verlopen.

‘Bouwwerk Informatie Management’. De focus hier ligt op de intelligentie die vervat zit in het BIM-model en het beheren en kunnen bevragen van die informatie. Het doorgeven van die informatie en ze kunnen hergebruiken doorheen de volledige levenscyclus zonder verlies van gegevens of kwaliteit is daarbij de grootste uitdaging. Het uitgangspunt hierbij is dat alle ontwerp- en bouwinformatie wordt gekoppeld aan één centraal 3D-model. Er is slechts één bron van informatie, namelijk die van de asset eigenaar. BIM is hier een methode, een proces en een manier om samen te werken.

Wat is BIM?

Wat is BIM voor AWV

De sleutel voor een betere samenwerking met al onze projectpartners (o.a. studiebureaus en aannemers tijdens de studie en uitvoering van onze projecten). We willen hiervoor van bij de aanvang van de studie samen met de projectpartners een gemeenschappelijk uitwisselplatform en BIM-model opzetten zodat we ook in de fase van studie en uitvoering maximaal kunnen profiteren van de voordelen van BIM. De eerste pilootprojecten zijn hiervoor al een tijdje lopende of recent afgerond en we nemen de verdere uitrol op in de opdrachtdocumenten van volgende projecten.

De weg naar een efficiënter aanpak van beheer, onderhoud en exploitatie, door het inzetten op het aspect van ‘Informatie Management’ voor onze assets op het terrein (Asset Information Management). Essentieel daarbij is de doorstroom van informatie van het investeringsproces naar het beheer en onderhoud. Het inwinnen, beheren en bijhouden van uniforme as-builtinformatie vormt namelijk de basis voor een efficiënt beheer en onderhoud van de assets.
We hebben daarbij niet de ambitie om onze gehele infrastructuur retroactief in BIM te gaan modelleren, maar bij nieuwe BIM-gerichte opdrachten verzamelen we de nodige BIM-modellen en informatie om later te hergebruiken voor onderhoud en beheer.  

Een noodzakelijke evolutie in de hele infrastructuursector. AWV wil de voortrekker zijn op vlak van BIM voor infrastructuur in Vlaanderen. We blijven stakeholders bevragen, stimuleren en informeren over de meerwaarde van BIM. Daarnaast gaan we o.a. spreken op tal van fora gekend in de sector, alsook in hogescholen, universiteiten e.d. om profielen met BIM-kennis te laten doorstromen naar de arbeidsmarkt. We zetten in op het actief delen van kennis om de win-win situatie voor elke belanghebbende concreet te kunnen aantonen.

Waarom BIM

Het belang van geïntegreerd en digitaal samenwerken in de bouwsector groeit. Als wegbeheerder wil AWV hierin richtinggevend zijn voor de sector. AWV wil BIM toepassen tijdens de studie en uitvoering van haar investeringsprojecten en wil als infrastructuurbeheerder ook inzetten op de voordelen van BIM tijdens de fase van beheer en onderhoud. Op die manier kunnen we in alle fasen van de levenscyclus van de infrastructuur optimaal gebruik maken van de voordelen van BIM.;

Als infrastructuurbeheerder wil AWV hierin een richtinggevende rol spelen voor de sector, instaan voor de nodige standaardisatie en zorgen dat wat we in Vlaanderen ontwikkelen ook binnen een Belgische en Europese context past. AWV wil als beheerder van ca. 7.000 km gewest- en autosnelwegen en ruim 7.700 km fietspaden inzetten op een zo efficiënt mogelijk beheer en onderhoud van die weginfrastructuur en alle elementen daarrond. Om te komen tot zo een efficiënt ‘Asset Information Management’ (AIM) systeem, wordt vanuit de BIM filosofie gewerkt aan één unieke gegevensbron (‘Master Data Model’) waarin alle assets, hun locatie en hun relevante eigenschappen vervat zitten. Die unieke gegevensbron kan dan verder gebruik worden als input voor de verschillende applicaties voor het beheer en onderhoud.

AWV wil die standaardisatie brengen d.m.v. de ObjectTypenBibliotheek (OTL). Als infrastructuurbeheerder wil AWV hierin een richtinggevende rol spelen voor de sector, instaan voor de nodige standaardisatie en zorgen dat wat we in Vlaanderen ontwikkelen rond BIM voor infrastructuur ook binnen een Belgische en Europese context past. AWV wil die standaardisatie verwezenlijken door o.a. de opmaak van een breed gedragen ObjectTypenBibliotheek (OTL - Object Type Library), waarbij de OTL vastlegt welke types objecten in een datamodel kunnen zitten, welke eigenschappen van elk objecttype moeten bijgehouden worden en wat de mogelijke relaties zijn tussen de objecten.

Het gebruik van BIM zorgt voor een betere communicatie en samenwerking binnen het projectteam en het aanleveren van kwaliteitsvollere projecten. Doordat we het ontwerp in een globaal BIM model kunnen analyseren en evalueren, kunnen we ontwerpfouten of technische problemen sneller opsporen en oplossen, wat faalkosten en vertragingen op de werf minimaliseert. Op die manier vermijden we verrekeningen en kunnen we het project binnen budget en vooropgestelde timing houden.

Daarnaast willen we BIM ook inzetten van bij het begin van de studie van onze investeringsprojecten. Zo kunnen we samen met onze partners werken aan een gemeenschappelijk BIM model van de te bouwen infrastructuur en dat model verder laten evolueren tijdens de uitvoering. Op die manier kunnen we tot een goed uitgebouwd as-built model komen, afgestemd op een vlotte integratie in het Master Data Model voor beheer en onderhoud.

Duidelijk gedefinieerde en gemeenschappelijke BIM doelstellingen voor een project, een gedeeld BIM model en uitwisselplatform en een constructieve houding van alle projectpartners moeten ons toelaten ook al tijdens de studie en uitvoering van projecten maximaal van de voordelen van BIM te profiteren.

Een goed beheer en onderhoud van onze weginfrastructuur steunt op up-to-date, volledige en betrouwbare informatie over alle fysieke terreinobjecten (‘assets’) in ons beheer. Informatie die BIM ons kan aanreiken. Het gebruik van BIM geeft ons de kans om de beschikbare informatie over de volledige levenscyclus van onze terreinobjecten efficiënt te verzamelen en te beheren. Door die informatie eenmalig in te winnen, zo dicht mogelijk bij de bron, en ze gestandaardiseerd uit te wisselen, kunnen we die uniforme gegevens ter beschikking stellen van wie ze nodig heeft op elk moment tijdens de levenscyclus, of dat nu tijdens de studiefase van een project is, tijdens de uitvoering van de werken op het terrein of tijdens het beheer en onderhoud in de periode daarna.

Samen doen we het beter!

Voordelen BIM

AWV wil BIM niet alleen toepassen tijdens de studie en uitvoering van haar investeringsprojecten, maar als infrastructuurbeheerder ook vooral inzetten op de voordelen van BIM tijdens de fase van beheer en onderhoud. Op die manier kunnen we in alle fasen van de levenscyclus van de infrastructuur optimaal gebruik maken van de voordelen van BIM.

Voordelen BIM

BIM is een hefboom

BIM kan als hefboom gebruikt worden binnen de organisatie. Het biedt niet enkel de mogelijkheid om gebouwen en infrastructuur te modelleren in 3D-plannen. Er kan ook echt met de data in het model aan de slag gegaan worden. Zo kunnen fouten op voorhand worden opgespoord d.m.v. clashdetection, maar kunnen ook hoeveelheden worden afgeleid uit het model, maar kan het ook gebruikt worden voor een beter beheer en onderhoud. 

BIM is in essentie hefboom om gegevens digitaal uit te wisselen tussen de verschillende partijen van een bouwproject. Dit doet men door het proces op een gestructureerde manier te organiseren en door digitale informatie op te bouwen tijdens alle levensfases van een asset/bouwwerk.

BIM leidt tot een sneller, efficiënter, kwalitatief beter, economisch voordeliger en duurzamer bouw- en beheerproces.

BIM zorgt ervoor dat we met zijn allen slimmer en efficiënter gaan werken. In feite bouw je met BIM een digitale versie van de fysieke werkelijkheid van een investeringswerk. Dat is niet alleen zinvol tijdens de uitvoering. De grote winst is te behalen bij beheer en onderhoud, waarbij een goed digitaal dossier goud waard is en veel kosten bespaart. BIM maakt integraal samenwerken mogelijk en is een onomkeerbare ontwikkeling! Het leidt tot een sneller, efficiënter, kwalitatief beter, economisch voordeliger en duurzamer investerings- en beheerproces.

Verbeterde communicatiemogelijkheden

Tijdens de ontwerpfase…

De digitale voorstelling van een project kan helpen bij de beeldvorming van projectpartners en stakeholders. Dit kan bij communicatiemomenten leiden tot meer positieve feedback en dus tot snellere besluitvorming in het totale proces. In het algemeen is er een grotere klantbetrokkenheid bij een project door het gebruik van een 3D-BIM-model. Het kan ook helpen om de nieuwe toestand te vergelijken met de bestaande toestand en om onteigeningen te visualiseren.

Het project kan voorgesteld worden door …

  • eenvoudige 2D- of 3D- beelden,
  • (gerenderde) fotorealistische beelden en/of animaties,
  • virtual reality: maken van een afgesloten virtuele omgeving die het mogelijk maakt zijn project te ‘betreden’ en er rond te kijken met een VR-bril, toepassingen hiervan zijn een rijsimulator of een virtuele wandeling door een tunnel i.k.v. een opleiding,
  • augmented reality: combineren van een werkelijke omgeving met computergestuurde beelden uit het model zodat het mogelijk wordt het project te visualiseren binnen een echte omgeving waarbij de beelden worden aangepast op basis van de specifieke locatie van het toestel.

Interne stakeholders kunnen dan aan ontwerpbeoordeling doen door het 3D-model te reviewen en hun feedback te geven om ontwerpaspecten te valideren.

Tijdens de uitvoeringsfase…

Het gebruik van BIM zorgt voor een betere communicatie en samenwerking binnen het projectteam en het afleveren van kwalitatieve projecten. Doordat we het ontwerp in een globaal BIM-model kunnen analyseren en evalueren, kunnen we ontwerpfouten of technische problemen sneller opsporen en oplossen. Eventuele fouten of conflicten kunnen onmiddellijk in het model worden aangeduid. Het is mogelijk een virtuele wandeling te maken door het model om de besluitvorming en de controle van de technische vereisten te ondersteunen.

Om de omgeving van het project zo efficiënt mogelijk te benutten kan een studie worden gedaan naar de verkeersafwikkeling van een project in tijdelijke fasen. Bij de inplanting van de werfzone kan hiermee rekening worden gehouden. Het kan bijvoorbeeld lonen om een (beveiligd) fietspad te voorzien als de omweg hiervoor te lang zou zijn. Zo ontstaat minder hinder.

Voordelen BIM tijdens de ontwerpfase

Beperktere risico's: mindere faalkosten, onvoorziene omstandigheden, betere planning, ...

Door het modelleren van de bestaande en de ontworpen toestand wordt het bouwwerk als het ware op voorhand gebouwd in zijn omgeving. Dit heeft als voordeel dat problemen al opgespoord kunnen worden. 3D-clash en issuedetectie helpt bij het voorkomen van problemen in de uiteindelijke toestand en 4D-clash en issuedetectie moet deze zelfs in tijdelijke fasen voorkomen. Dit heeft als gevolg dat de faalkosten lager, de uitvoeringstermijnen korter en de geleverde kwaliteit hoger zijn.

Bij die controle heeft men in de werf 'Aanleg op-en afrittencomplex Torenlaan x Marcel Habetslaan Genk' op de N76 een aantal conflicten kunnen opsporen bij de omzetting van ontwerpplannen naar BIM-modellen: het wegpakket sloot niet aan op bovenvlak brug en bij de aansluiting van de de op- en afrit was er een hoogteverschil t.o.v. doorgaande gewestweg als die werden uitgetekend zoals ontworpen door studiebureau

Door het vermijden van fouten ontstaan ook minder discussies. Alle partijen kunnen efficiënter werken als aan dergelijke zaken geen energie en geld verloren hoeft te gaan. Dikwijls geldt ook hoe vroeger een fout wordt opgespoord, hoe eenvoudiger en goedkoper ze kan worden opgelost. Dus loont het snel om in ontwerpfase of werkvoorbereidingsfase iets meer te spenderen.

Administratieve vereenvoudiging

Het is mogelijk om via het BIM-model automatisch hoeveelheden van volumes bv. van beton, oppervlaktes bv. van verhardingen, lopende meters bv. van boordstenen en aantallen bv. van straatkolken, ... te bepalen en om via het BIM-model automatisch prijzen om kostenramingen te bepalen en budgetteringen af te leiden uit het ontwerp of het as-built-model, aan de ramingen kunnen in het model ook specificaties en productinformatie gekoppeld worden. Om coherentie en nauwkeurigheid te garanderen, worden hoeveelheden (meetstaat, prijscalculatie) uit de BIM-modellen automatisch afgeleid via het BIM-model. Dit moet altijd worden voorzien in combinatie met het extraheren van ramingen uit een toepassing.

Het grote voordeel van deze toepassing is dat de controle van de vorderingsstaten erg verlicht wordt en slechts steekproefsgewijs nodig is. Als het model up to date is, kloppen de meetstaten in principe ook. Dit vraagt geen aparte controle meer.

Hoe gaan we BIM gebruiken?

Regelmatige en overzichtelijke communicatie naar alle partners is een essentieel onderdeel en een startpunt van een goede samenwerking.

Het zogenaamde ‘Master Data Model’ vormt de unieke gegevensbron voor het beheer en onderhoud van onze infrastructuur. Voor nieuw uitgevoerde werken op het terrein, vormt het as-built model de basis input voor het Master Data Model. Informatie over bestaande assets op het terrein wordt na een grondige controle overgenomen uit de reeds bestaande beheers- en onderhoudstoepassingen.  

Onze AWV ObjectTypenBibliotheek (OTL) vormt de ruggengraat van dat Master Data Model. BIM modellen die worden opgestart tijdens de studie van een project en tijdens de uitvoering verder evolueren naar een as-builtmodel worden ook al opgebouwd op basis van dat OTL. Zo zorgen we er voor dat de verzamelde gegevens maximaal kunnen overgedragen en gerecupereerd worden doorheen de verschillende fases van het project. De opeenvolgende partijen (bv. studiebureau en aannemer) kunnen op die manier verder bouwen op een reeds bestaand model en zich focussen op hun kerntaken in het project. 

Voor het efficiënt beheer en onderhoud van onze infrastructuur bouwen we een unieke gegevensbron op, ons zogenaamd ‘Master Data Model’ op basis van de OTL. Welke types objecten in dat datamodel moeten zitten, welke eigenschappen van elk objecttype moeten gekend zijn en wat de mogelijke relaties zijn tussen die fysieke objecten, wordt vastgelegd in onze AWV ObjectTypenBibliotheek (OTL). 

Hoe BIM gebruiken

De OTL vormt de basis voor de BIM modellen, zodat die modellen perfect te integreren zijn in ons Master Data Model na oplevering van de infrastructuur. We willen vanuit AWV de nodige richting geven aan de sector zodat de BIM verwachtingen van AWV duidelijk zijn voor studiebureaus, aannemers of andere projectpartners. Door onze verwachtingen gedetailleerd op te nemen in de omschrijving van opdrachten of bestekken, willen we er voor zorgen dat de effort van projectpartners afgestemd is op de noden van het project en op onze noden voor het latere beheer en onderhoud. 

De opbouw van de OTL, de concrete BIM doelstellingen van elk project en de afspraken en richtlijnen rond het samenwerken met de verschillende projectpartners op een gezamenlijk platform worden in detail beschreven in de nodige AWV opdrachtdocumenten of bestekteksten. Zo is het voor alle projectpartners van in het begin duidelijk wat verwacht wordt binnen het project, wie voor wat verantwoordelijk is en welke rollen en taken elke partner opneemt. Die duidelijke afspraken bij aanvang vormen de basis van een succesvolle verdere BIM samenwerking. 

Na de ingebruikname van (delen van) de OTL en de bijgewerkte standaardbestekken en opdrachtdocumenten is het aanleveren van OTL conforme as-built gegevens een basisvereiste voor alle projecten en opdrachten. Enkel op die manier kunnen we een goede en uniforme doorstroming van as-builtgegevens naar ons Master Data Model voor beheer en onderhoud garanderen en kunnen we projectpartners ook garanderen dat ze correcte en volledige data uit ons Master Data Model kunnen hergebruiken. 

Voor de studie van projecten zal steeds worden geëvalueerd of een BIM samenwerkingsverband tussen de projectpartners wordt opgelegd door AWV of dat de opdrachtnemer hierin een vrije keuze heeft, dit steeds met het opleveren van OTL conforme as-builtgegevens in het achterhoofd. Het type project, de omvang en complexiteit zullen factoren zijn die hierbij in aanmerking worden genomen.

Lees meer over de OTL