Groenonderhoud van bermen: maaien of niet?
In het voorjaar komt de natuur opnieuw tot leven. Ook duizenden hectare aan wegbermen langs het Vlaamse wegennet fleurt weer op. De Vlaamse overheid past een ecologisch maaibeheer toe, onder meer om de biodiversiteit van de bermen te vergroten.
Het Bermbesluit bepaalt dat een eerste maaibeurt pas kan vanaf 15 juni. Een eventuele tweede maaibeurt is mogelijk vanaf 15 september, maar op die regels zijn enkele uitzonderingen mogelijk.
Veiligheidsmaaibeurten vanaf 15 april
Als de verkeersveiligheid in het gedrang komt, dringen veiligheidsmaaibeurten zich op. Die mogen al vanaf 15 april worden uitgevoerd en daar is geen officiële aanvraag voor nodig. “Als hoog gras verkeers- en signalisatieborden of zichtlijnen beperkt, grijpt de wegbeheerder in. Dan maaien we in principe alleen aan de kruispunten en langs smalle fietspaden”, zegt Katrien De Cock (foto), deskundige groen bij AWV Oost-Vlaanderen.
Als AWV of lokale besturen zonder veiligheidsredenen vroeger willen maaien, stellen ze daarvoor een bermbeheerplan op. Zo’n plan moet een ecologische motivering bevatten voor een vervroegde eerste en/of tweede maaibeurt. Aanvragen verlopen via de afdeling Adviezen, Vergunningen, Erkenningen en Subsidies (AVES) van Agentschap Natuur en Bos (ANB).
Ecologische motivering voor afwijkingen
De ecologische motivering is gebaseerd op een inventarisatie van de vegetatie in de bermen. “Zo’n inventarisatie focust op de rijkdom aan kruiden en/of soorten en deelt de bermen in segmenten in”, legt Inez De Coninck, afdelingshoofd AVES van het Agentschap Natuur en Bos (ANB), uit.
ANB bepaalt uiteindelijk of de aanvragende wegbeheerder een goedkeuring krijgt om af te wijken van de standaardregels. “Bij segmenten die kunnen uitgroeien tot waardevollere bermen met een grotere rijkdom aan kruiden en bloemen, staan we een afwijking op de maaidata toe”, vertelt Inez. “Zo creëren we een grotere soortenrijkdom en meer bloemenrijke bermen. Een afwijking geldt altijd voor zes jaar. Daarna volgt er een evaluatie voor een eventuele verlenging.”
Biodiversiteit staat centraal
Waarom heeft zo’n vervroegde maaibeurt zin? “Voor grazige vegetaties is het zinvol om vroeger, bijvoorbeeld al in mei te maaien”, licht Katrien nog toe. “Na het weghalen van het maaisel, verschraal je de bodem en vergroot je de kans dat er andere soorten bloemen en kruiden kunnen groeien. Daarom is het opstellen van een bermbeheerplan zeker een aanrader voor steden en gemeenten. Zo dragen ze bij aan de biodiversiteit.”
Naast het tijdstip van het maaien, zijn er ook enkele regels en richtlijnen over het uitvoeren van de maaiwerken. Zo hoort het maaisel binnen de tien dagen te worden verwijderd. “In theorie kan het maaisel tien dagen blijven liggen om dan te hooien en weg te nemen, maar bij AWV gebruiken we meestal een klepelmaaier met zuigcombinatie die het maaisel meteen opneemt. De richtlijn die AWV hanteert voor de lengte van het gemaaide gras is 12 centimeter. Anders dreigt de machine geregeld de bodem te raken en voor omwoelingen te zorgen. Daar kunnen dan pionierssoorten zoals distels, klaprozen of kamille groeien”, besluit Katrien.