Fietspaden

Rapport Staat en inrichting van fietspaden langs gewestwegen (meetjaar 2013)

Het Agentschap Wegen en Verkeer stelt haar vierde rapport "Staat en inrichting van de fietspaden langs gewestwegen in Vlaanderen" voor. Dat rapport geeft een zicht op de staat en de inrichting van meer dan 6600 km fietspaden langs gewestwegen in Vlaanderen. Uit de resultaten blijkt dat meer dan 88 procent van de fietspaden in een goede staat verkeert. Daarnaast is de inrichting bij 40 procent van de fietspaden conform het Vademecum Fietsvoorzieningen.

Om de aanleg en het onderhoud van fietspaden structureel aan te pakken is het belangrijk om de staat van alle fietspaden langs gewestwegen in kaart te brengen. In 2007 voerde het Agentschap Wegen en Verkeer daarom voor het eerst een grootschalige inspectie van de fietspaden in haar beheer uit. Sindsdien worden alle fietspaden tweejaarlijks gecontroleerd.

Meer dan 6600 km fietspaden geïnspecteerd

Het meten van de staat van de fietspaden gebeurt aan de hand van visuele controles. Hierbij gaan medewerkers van het agentschap met de fiets op pad om elke kilometer fietspad grondig te inspecteren op basis van vooropgestelde en duidelijk gedefinieerde criteria. Op die manier wordt gegarandeerd dat alle inspecties volgens dezelfde methode gebeuren.

Tijdens de inspectie worden per hectometer de volgende parameters opgetekend:

  • onderhoudsparameters
    • problemen met waterafvoer
    • overgroeiing
    • obstakels
  • structuurparameters
    • lokale onvlakheden
    • globale onvlakheden
    • langse gebreken

Uit de visuele vaststellingen van de controles per fiets worden twee globale parameters bepaald. De globale onderhoudsparameter geeft de staat van het onderhoud weer van het betrokken fietspad op het vlak van overgroeiing, waterafvoer of onverwachte obstakels. De globale structuurparameter geeft weer hoe de structuur (putten, bulten, oneffenheden...) van het fietspad eruit ziet. Die parameters worden daarna samengebracht om zo een zicht te krijgen op de globale staat van de fietspaden langs gewestwegen.

Sinds de vorige editie van dat rapport wordt naast de staat van de fietspaden ook nagegaan of een fietspad al dan niet in overeenstemming is met de richtlijnen van de Vlaamse overheid, zoals toegelicht in het Vademecum Fietsvoorzieningen. De eerste versie van dat Vademecum dateert van 2002 en het bepaalt onder meer de criteria voor de aanleg van fietspaden. Geen witte stippellijntjes meer, maar vrijliggende fietspaden buiten de bebouwde kom, brede fietspaden enz. Die controle gebeurt op basis van GIS-gegevens waardoor eenvoudig kan nagegaan worden welk soort fietspad waar ligt.

88 Procent van de fietspaden in Vlaanderen in goede staat

Globaal gezien bleef de staat van de fietspaden bijna gelijk aan die in 2011. Meer dan 88% procent van de fietspaden langs gewestwegen in Vlaanderen scoort bij de metingen voldoende of beter.

Provincie

Totaal (km)

Voldoende of beter

Onvoldoende

Antwerpen

1146,8

91,8%

8,2%

Limburg

1345,3

93,2%

6,8%

Oost-Vlaanderen

1541,2

89,2%

10,8%

Vlaams-Brabant

841,9

78,7%

21,3%

West-Vlaanderen

1738,2

86,2%

13,8%

Totaal Vlaanderen (2013)

6613,5

88,3%

11,7%

Conformiteit van de inrichting van 7615 km fietspad onderzocht

Naast de staat van de fietspaden geeft het rapport ook een zicht op welke mate de fietspaden langs Vlaamse gewestwegen conform zijn aan de richtlijnen bepaald in het Vademecum Fietsvoorzieningen. De controle van de inrichting van de fietspaden langs Vlaamse gewestwegen gebeurde op basis van de informatie beschikbaar in de wegendatabank van AWV, aan de hand van een Gis-analyse.

Hierbij worden per hectometer de volgende parameters gehanteerd:

  • wegcategorie
  • snelheidsregime
  • type fietspaden
    • aanliggend eenrichtingsfietspad
    • vrijliggend eenrichtingsfietspad
    • vrijliggend tweerichtingsfietspad
  • breedte van de fietspaden
  • breedte van de tussenstrook
    • met verticaal scheidingselement
    • zonder verticaal scheidingselement

De richtlijn zegt: hoe hoger de toegelaten snelheid van het gemotoriseerd verkeer, hoe verder het fietspad van de rijbaan dient te liggen. Dat betekent onder andere dat langs wegen waar 70 of 90 km/u mag worden gereden, best een vrijliggend, van de rijbaan afgescheiden fietspad wordt voorzien en dat binnen de bebouwde kom en zones waar maximum 50 km/u mag worden gereden idealiter een verhoogd aanliggend fietspad de norm is.

De aangewezen veiligheidsruimte tussen rijweg en fietspad bedraagt minstens 2 meter (90 km/u) of 1 meter (70 km/u). Bij aanwezigheid van een verticaal scheidingselement (bomen, haag, ...) volstaat dan weer 0,70 meter tussenruimte. De breedte van een fietspad is minstens 1,50 meter voor een enkelrichtingsfietspad. Voor een dubbelrichtingsfietspad is dat minimum 2 meter.

Op basis van deze parameters werd bepaald in hoeverre een fietspad conform is met de richtlijnen van het Vademecum Fietsvoorzieningen. Bijna 40% of meer dan 3000 km van de fietspaden langs gewestwegen voldoet aan deze richtlijnen.

 

Totaal

Uitstekend tot goed

Cijfer 2013

Matig tot zeer slecht

Cijfer 2013

Antwerpen

1603,01 km

50,8%

49,2%

Limburg

1429,92 km

31,4%

68,6%

Oost-Vlaanderen

1723,32 km

34,2%

65,8%

Vlaams-Brabant

999,88 km

36,1%

63,9%

West-Vlaanderen

1858,97 km

43,9%

56,1%

Vlaanderen

7615,1 km

39,7%

62,8%

Fietsvoorzieningen ter hoogte van kruispunten met verkeerslichten en rotondes voor het eerst onderzocht

Voor het eerst geeft het rapport "Staat en inrichting van de fietspaden langs gewestwegen in Vlaanderen" ook een zicht op de inrichting van fietsvoorzieningen ter hoogte van kruispunten met verkeerslichten en rotondes. Voor elk lichtengeregeld kruispunt en elke rotonde werd nagegaan of de fietsvoorzieningen voldoen aan de richtlijnen uit het Vademecum Fietsvoorzieningen. Hierbij werden volgende parameters nagegaan:

  • Rotondes
    • Minirotonde (buitendiameter < 25 meter)
  • Ligging t.o.v. de bebouwde kom
  • Type fietsvoorziening
    • Gemengde afwikkeling
    • Ongelijkgronds
    • Compacte (buitendiametertussen 25 en 40m) of grote (buitendiameter >40 m) rotonde
  • Ligging t.o.v. de bebouwde kom
  • Type fietsvoorziening
    • Gemengd verkeer
    • Vrijliggend in de voorrang
    • Vrijliggend uit de voorrang
    • Ongelijkgronds
  • Verkeerslichtengeregelde kruispunten
    • Zonder bypass
      • Ongelijkgrondse fietsvoorzieningen
      • Conflictvrije regeling
      • Dubbelrichtingsfietspaden
      • Voorstart in tijd of ruimte
      • Opgeblazen fietsopstelstrook (OFOS)
      • Fietspadmarkering voorrangsrichting
    • Met bypass
      • Ligging kruispunt (BIBEKO/BUBEKO)
      • Voorrangssituatie op de bypass
      • Signalering
      • Verhoogd aangelegd

Uit deze eerste meting blijkt dat de fietsvoorzieningen bij bijna de helft van de rotondes voldoen aan de richtlijnen uit het Vademecum Fietsvoorzieningen en het Vademecum Veilige Wegen en Kruispunten.

 

Aantal geïnspecteerde rotondes

Provincie

Aantal

Conform

Niet conform

Antwerpen

58

58,6%

41,4%

Limburg

135

60,0%

40,0%

Oost-Vlaanderen

92

37,0%

63,0%

Vlaams-Brabant

65

40,0%

60,0%

West-Vlaanderen

189

47,6%

52,4%

Totaal Vlaanderen

539

49,2%

50,8%

Bij de lichtengeregelde kruispunten voldoet 33% aan de richtlijnen uit het Vademecum Fietsvoorzieningen en het Vademecum Veilige Wegen en Kruispunten.

 

Aantal geïnspecteerde kruispunten met verkeerslichten

Provincie

Aantal

Conform

Niet conform

Antwerpen

465

29,9%

70,1%

Limburg

189

37,6%

62,4%

Oost-Vlaanderen

286

23,4%

76,6%

Vlaams-Brabant

254

24,8%

75,2%

West-Vlaanderen

283

49,8%

50,2%

Totaal Vlaanderen

1.477

32,6%

67,4%

Herziening van het Vademecum Fietsvoorzieningen

Het Agentschap Wegen en Verkeer werkt momenteel aan de herziening van een aantal vademecums. Bij die vernieuwingsronde zullen verschillende vademecums worden gebundeld om één overkoepelend handboek met verschillende bouwstenen over onder andere wegen, fietspaden, voetpaden en voorzieningen voor mindervaliden te vormen. Door de nieuwe aanpak wordt er bij elk project extra aandacht besteed aan elk van deze bouwstenen. Bij die herziening zal ook het Vademecum Fietsvoorzieningen onder de loep worden genomen om de huidige richtlijnen voor fietspaden te optimaliseren en hierover duidelijk te communiceren naar de verschillende partners.

De gegevens uit het rapport "Staat en inrichting van fietspaden langs gewestwegen in Vlaanderen" zullen worden meegenomen in de herziening. Zo zal bijvoorbeeld betonverharding de voorkeur krijgen gezien uit het rapport blijkt dat dit fietspaden van beton in een betere staat zijn dan fietspaden van een ander verhardingstype.

Indien u dat wenst kan u het volledige technische rapport opvragen door een mail te sturen naar communicatie@wegenenverkeer.be