Dynamisch verkeersmanagement (DVM) in Vlaanderen

Beleid

De beleidsnota van Vlaamse minister van Mobiliteit en Openbare Werken Hilde Crevits stelt ambitieuze doelstellingen voorop in het kader van dynamisch verkeersmanagement (DVM). In de beheersovereenkomst 2011-2015 van het Agentschap Wegen en Verkeer is dan ook een operationele organisatiedoelstelling gewijd aan het thema (OOD 2.1 Uitbouw van Dynamisch Verkeersmanagement - DVM). De visie rond de uitbouw van het Dynamisch Verkeersbeheer is door het Vlaams Verkeerscentrum vastgelegd. Dit gebeurde in het beleidsdocument 'Uitbouw van dynamisch verkeersmanagement op het Vlaamse autowegennet'.

Wat en waarom

Dynamisch verkeersmanagement (DVM) is een geheel van concrete organisatiemethodes en instrumenten. Deze zorgen ervoor dat de bestaande capaciteit van het wegennet beter benut en geoptimaliseerd wordt. Dit kan door:

  • de verkeersstromen verstandig te geleiden (bijvoorbeeld door snelheidsharmonisatie)
  • ongevallen te vermijden (bijvoorbeeld door files preventief en lokaal te beveiligen)
  • de weggebruiker tijdig te waarschuwen voor hindernissen (bijvoorbeeld door accurate verkeersinformatie)
  • alternatieven aan te reiken (bijvoorbeeld door dynamisch route-advies en aanduiden van vervoersalternatieven)
  • het aantal geplande hindernissen te reduceren (bijvoorbeeld door het afstemmen van werkzaamheden)
  • de weg snel vrij te maken na incidenten (zogenaamd 'incident management').
     

Sneeuwruimer op autostrade

Instrumentarium

DVM-infrastructuur omvat zowel systemen voor detectie als systemen om het verkeer te informeren en te sturen. De detectielaag, zoals meetlussen in het wegdek en verkeerscamera's) moeten ervoor zorgen dat de verkeersstroom realtime en accuraat in beeld kan gebracht worden in een verkeerscentrum. De dynamische signalisatie- en informatieborden maken het mogelijk weggebruikers tijdig te informeren en te sturen.

Instrumenten voor detectie of basismonitoring

Meetlussen in het wegdek zijn een heel betrouwbaar en performant meetinstrument. Dit voor het inwinnen van basisparameters zoals intensiteit, snelheid, bezettingsgraad en voertuigclassificatie. Het real-time inwinnen van deze basisparameters is noodzakelijk voor de algemene monitoring van de verkeerssituatie.

CCTV-camera's leveren louter real-time videobeelden van de verkeerssituatie. Deze camera's zijn vooral belangrijk voor visuele monitoring en verificatie van detecties en metingen door andere instrumenten.

AID-camera's (Automatische Incident Detectie) leveren eveneens real-time videobeelden van de verkeerssituatie. Ze zijn bovendien gekoppeld aan een beeldverwerkingsmodule. Door beeldanalyse kunnen ze op geautomatiseerde wijze abnormaliteiten in de verkeersstroom detecteren en signaleren. Deze instrumenten zijn dan ook uitermate geschikt om verstoringen te detecteren op incidentgevoelige locaties. AID-camera's genereren ook de basisparameters snelheid en bezettingsgraad.

ANPR-camera's (Automatische Nummerplaatherkenningscamera's) zijn eveneens videocamera's gekoppeld aan een beeldverwerkingsmodule. Deze module 'herkent' de nummerplaten van voertuigen. Door vergelijking en combinatie van de herkenningen op verschillende locaties kunnen afgelegde trajecten gereconstrueerd worden. Dit levert enerzijds informatie op over de herkomsten en bestemmingen van voertuigen. Anderzijds levert dit ook informatie over hun reistijd en dus de doorstromingsgraad op het betrokken traject.

Instrumenten voor informatie en sturing of netwerk- en wegvakmanagement

Netwerkmanagement

  • VMS-borden (Variable Message Signs) zijn dynamische informatiepanelen, opgesteld boven de rijbaan door middel van een portiek. Dergelijke borden zijn geschikt voor grotere hoeveelheden informatie. Dit maakt hen uitermate geschikt voor het seinen van informatie ter hoogte van knooppunten. Hun aard en opstelling maken hen ongeschikt voor het opleggen van ge- en verboden.

Wegvakmanagement

  • RVMS-borden (Roadside Variable Message Signs) zijn eveneens dynamische informatiepanelen, maar opgesteld boven de pechstrook door middel van een galgpaal. Deze borden zijn geschikt voor het afficheren van verkeerstekens en –symbolen en/of tekstuele boodschappen. Dit maakt ze universeel inzetbaar.
  • RSS-borden (Rijstrooksignalisatie = wegvakmanagement) zijn dynamische, vrij programmeerbare LED-borden die boven elke (mogelijke) rijstrook opgesteld worden door middel van een portiek. Dit systeem is geschikt voor het opleggen van (rijstrookspecifieke) ge- en verboden (bijvoorbeeld snelheidsharmonisatie) en het beheren van dynamisch inzetbare rijstroken (bijvoorbeeld busbanen of spitsstroken).

Verkeerscentrum

Bij het implementeren van een DVM-geheel staat de uitbouw van een verkeerscentrum centraal. Het is het eigenlijke operationele hart van het dynamisch verkeersmanagement. Vanuit de operatorzaal worden het verkeer en de binnenkomende (meet)gegevens permanent gevolgd. In functie van de verkeerssituatie wordt de dynamische signalisatie door operatoren geactiveerd en gestuurd. Vanuit dit centrum worden ook goede contacten onderhouden met stakeholders zoals de Federale Wegpolitie, service providers en verkeersredacties.

Telematicanetwerk

Een uitgebreid telematicanetwerk moet er voor zorgen dat zowel de instrumenten op het terrein als de verkeerscentra op een betrouwbare manier onderling kunnen communiceren. Het zorgt enerzijds voor het transport van data- en videobeelden die op het terrein gegenereerd worden. Anderzijds vormt dit de fysieke link tussen het Verkeerscentrum en de dynamische signalisatie die door hen wordt aangestuurd. Dus een onmisbare schakel in dit verhaal!

Stand van zaken

Infrastructuur op het terrein

Het uitbouwen van alle nodige infrastructuur dient, gezien de budgettaire mogelijkheden, gefaseerd te gebeuren. Deze fasering houdt rekening met zowel geografische als functionele criteria. Geografisch gezien worden in een eerste fase de grootstedelijke ringwegen, knooppunten en interstedelijke verbindingen binnen de Vlaamse ruit uitgerust met meetsystemen en dynamische signalisatie. Op functioneel vlak moet er over gewaakt worden dat wegvakken eerst voorzien worden van een basisniveau aan detectie- en monitoringsapparatuur. Zonder deze apparatuur kan dynamische signalisatie immers niet efficiënt ingezet worden.

In een eerste fase worden de grootstedelijke ringwegen, knooppunten en interstedelijke verbindingen binnen de Vlaamse Ruit (Brussel, Gent, Antwerpen, Lummen) uitgerust met meetsystemen en dynamische signalisatie. De drukke vervoersassen in het verlengde van de Vlaamse Ruit (zoals tussen Gent en de Franse grens of tussen Gent en de kust) worden eveneens uitgerust en steeds in functie van het vereiste dienstverleningsniveau. Op dit moment is de regio Antwerpen het meest volledig uitgerust met DVM-infrastructuur. De voorbije jaren is ook heel wat geïnvesteerd in de regio's Gent, Brussel, Kortrijk en Brugge.

Bij het uitwerken van de fasering houden we maximaal rekening met andere grote projecten zoals de heraanleg van de R0, de invoering van een slimme kilometerheffing. Maar ook met de uitbouw van een tunnelveiligheidscentrum en de realisatie van missing links. Hierbij wordt gestreefd naar een maximale synergie tussen de uitbouw van DVM en deze andere projecten. 

Stand van zaken begin 2017

Type installatie    Totaal aantal in Vlaanderen
Netwerkmanagement borden (type VMS, standaard boven de rijbaan)  87  
Basiswegvakmanagement borden (type RVMS, standaard in de zijberm)  40  

Wegvakmanagement borden (type RSS, rijstrooksignalisatie)

Pijl/Kruis en RSS borden in tunnels

 1126

229

 (344 seinbruggen)

(69 installaties)

 Dubbele meetlussen  4475  (599 locaties)
 AID-camera's (automatische incidentdetectie)  691  
 Vaste camera's  173  
 Beweegbare camera's  420