Bruggen en tunnels

Wij beheren verspreid over Vlaanderen heel wat bruggen en tunnels, in de bouwkunde noemen ze deze constructies ook kunstwerken. Veiligheid is een prioriteit, daarom krijgt elk kunstwerk een regelmatige controle.


Beheer van de kunstwerken

Het Vlaamse Gewest is verantwoordelijk voor het beheer van 2.618 kunstwerken met een overspanning van ten minste 5 meter. Deze zijn gelegen in of over:

  • 6.939 km weg
    • 786 km autosnelweg
    • 418 km in- en uitrit van autosnelwegen
    • 108 km ringweg met autosnelwegstatuut
    • 246 km ringweg
    • 5.381 km gewestweg
  • 1.056 km waterweg

Het Agentschap Wegen en Verkeer beheert het merendeel van deze kunstwerken, maar in Vlaanderen zijn er ook andere instanties die mee zorg dragen voor de goede staat van heel wat kunstwerken.

Bruggen

Binnen het Agentschap Wegen en Verkeer legt het team kunstwerken zich specifiek toe op het beheer en het inspecteren van bruggen en andere kunstwerken (duikers, geluidsschermen, ecoducten, enz.).  Dit team bestaat uit een cel brugbeheer en de cel bruginspectie. De bruginspecteurs waken met veel zorg en toewijding over de goede staat van de kunstwerken. Op basis van hun inspectieverslagen zorgen zij voor de opmaak en opvolging van kleine onderhouds- en herstellingsopdrachten. De cel brugbeheer bepaalt onder meer op basis van deze inspectieverslagen welke kunstwerken aan bod komen voor een renovatieproject.

Tunnels

Het beheer van de tunnels op Vlaamse snel- en gewestwegen gebeurt sinds 2016 door de Tunnelorganisatie Vlaanderen (TOV). Een nieuwe structuur binnen het Agentschap Wegen en Verkeer die alle expertise over tunnels en tunnelbeheer bundelt. De Tunnelorganisatie Vlaanderen is verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud, renovatie en nieuwbouw van alle wegtunnels langer dan 200 meter door AWV beheerd in heel Vlaanderen. Tunnels waarvan het omsloten gedeelte korter is dan 200 meter noemen we ‘onderdoorgangen’ en vallen onder de verantwoordelijkheid van de cel brugbeheer.

Expertise

Alle AWV-medewerkers (en uiteraard ook de medewerkers van andere entiteiten) die met het beheer van kunstwerken te maken hebben, kunnen steeds een beroep doen op de kennis en de expertise van de afdeling Expertise Beton en Staal (EBS), een gespecialiseerde afdeling van het Departement Mobiliteit en Openbare Werken van de Vlaamse overheid. Deze afdeling geeft advies, maar voert ook bepaalde inspecties, controles en keuringen uit. Daarnaast organiseert EBS ook de Commissie voor het Beheer van de Kunstwerken. In deze commissie komen experten regelmatig samen om de monitoring van de kunstwerken te bespreken en afspraken te maken over eventuele renovaties en ingrepen. De commissie staat ook in voor het beheer en de opvolging van de zogenaamde ‘Lijst van de Prioritaire Kunstwerken’.

Hoe inspecteert AWV zijn kunstwerken?

Elk kunstwerk met een overspanning van ten minste 5 meter krijgt om de 3 à 5 jaar een algemene inspectie. De frequentie wordt bepaald door EBS op basis van de toestand, ouderdom en complexiteit van het kunstwerk. Bij specifieke gevallen kunnen bruggen tussentijds aan bijkomende inspecties worden onderworpen.

We onderscheiden vier soorten inspecties:

  • Routine inspecties
    Dit zijn visuele inspecties, waarbij geen vaste voorschriften gelden en die vrij regelmatig gebeuren door het personeel van de beherende dienst. Zij vergen geen speciaal materiaal, behalve eventueel een fotoapparaat. Deze inspecties maken het mogelijk vast te stellen dat de veiligheid van de gebruiker in gevaar is, of dat er zich een abnormale evolutie voordoet in het gedrag van bepaalde onderdelen van het kunstwerk of bepaalde gebreken.

  • Algemene inspecties (A-inspecties)
    De A-inspectie van een kunstwerk omvat het grondig inspecteren en het controle-waterpassen van dit kunstwerk, systematisch om de 3 à 5 jaar, door de bruginspecteurs.

  • Bijzondere inspecties (B-inspecties)
    De B-inspectie is een verder doorgedreven inspectie dan de A-inspectie, voor welbepaalde elementen van het kunstwerk, waarbij extra hulpmiddelen, gespecialiseerd personeel en aangepaste apparatuur worden ingeschakeld. Een B-inspectie vindt plaats op aanvraag van de beherende dienst of van het beheercentrum, door de afdeling Expertise Beton en Staal (EBS) in samenwerking met de bruginspecteurs.
     

  • Occasionele inspecties (O-inspecties)
    Om diverse redenen kan het nodig zijn dat de beherende dienst buiten de systematische controlecyclus het volledige kunstwerk of een deel ervan aan een inspectie onderwerpt. Deze inspecties worden occasionele inspecties genoemd (bvb na een aanrijding).

Waarom een ‘Lijst van de Prioritaire Kunstwerken’?

In Vlaanderen zijn bruggen gebouwd om gemiddeld 70 tot 80 jaar mee te gaan. Op basis van de regelmatige inspecties die we uitvoeren komen we tot een lijst van bruggen waar op termijn een herstelling aan nodig is. Deze lijst gebruiken we om ons investeringsprogramma op te stellen en elk jaar nemen we enkele bruggen onder handen of plannen we ingrepen indien nodig.

Wanneer een brug op de lijst komt, dan is dit in eerste instantie omdat wij de waakzaamheid hierover verhogen. Dit betekent niét dat er onmiddellijk een ingreep nodig is. De Lijst van de Prioritaire Kunstwerken wordt nauwgezet opgevolgd door de Commissie voor het Beheer van de Kunstwerken en wordt maandelijks geactualiseerd.

Bij kunstwerken die voorkomen op de lijst wordt een onderscheid gemaakt tussen twee types, afhankelijk van de urgentie.

  • Bij een kunstwerk met “eerste prioriteit" moet binnen de tien jaar actie worden ondernomen.
  • Kunstwerken met "tweede prioriteit" moeten van nabij opgevolgd worden, al zijn eventuele ingrepen minder dringend.

Veiligheid voorop

Alle kunstwerken die we in Vlaanderen beheren zijn structureel in orde en betrouwbaar. Dat betekent dat de verkeersveiligheid nergens in het gedrang komt. Dat geldt ook voor de bruggen en andere kunstwerken die op de prioritaire lijst voorkomen. Het voorkomen van een kunstwerk op de lijst betekent uitsluitend dat bepaalde kunstwerken meer nauwlettende opvolging vereisen of dat er in de nabije toekomst herstellingen/vernieuwingen dienen uitgevoerd te worden. Het zegt dus niets over het veiligheidsaspect van een kunstwerk.

Ook in de tunnels die we beheren voeren we uiteraard regelmatig controles en onderhoud uit om ervoor te zorgen dat ze in goede staat zijn. Volgens de laatste inspectieverslagen van de tunnels in Vlaanderen is er geen enkel dringend probleem voor de verkeersveiligheid.

Ook interessant: